Indrukwekkend Phnom Penh

Vandaag een rondje cultuur en geschiedenis, of eigenlijk de nog best recente gruwelijke geschiedenis van het rode Khmer regime. Weer met de auto en gids op pad. De gids dacht goed mee: wil je goede foto’s maken, dan starten we in het Koninklijk paleis, want nu is er nog blauwe lucht. Later op de dag de meer binnenactiviteiten, dat is qua warmte het beste. We geloven je helemaal, klinkt goed. Het paleis staat naast ons hotel en de koning was thuis; de vlag hing bovenaan de stok. Gek idee. Binnen stond al zijn goud opgesteld, de kroonjuwelen, gouden boeddha’s en zijn officiële goudkleurige kostuum, voor de kroning. Er is ook een speciaal gebouw waar de olifant (met daarop zijn zetel) vertrok, maar die wordt niet meer gebruikt. Naast het paleis en zijn omringende gebouwen, staat de Zilveren Pagode. Op de vloer liggen 5000 zilveren tegels. Die mochten wel een beetje gepoetst worden, want het was een beetje zwart geworden. 

Daarna belde de gids de chauffeur weer en die kwam op commando weer voorrijden. Heerlijk luxe en decadent voelt dat. Ook lekker met dit weer. Daarna een stukje rijden de stad uit. Onderweg kwamen we veel ministeries tegen en andere grote gebouwen die met de wederopbouw uit de grond zijn gestampt vooral om geld wit te wassen, begrepen we. Aan de rand van de stad worden hele wolkenkrabbers en flatgebouwen gebouwd, allemaal vastgoedinvesteringen van China… De grond kost hier 10.000 dollar per m2, vandaar dat ze de hoogte ingaan. 

Na 15 km kwamen we aan bij de zogenaamde killing fields, Choeung Ek, een van de 347. Hier zijn 17000 mensen gevonden, allemaal in massagraven uit de episode 1975-1979. In totaal 3 miljoen mensen uitgemoord. In een soort stoepa liggen wat schedels opgestapeld. Het terrein lijkt een mooie golfbaan, maar daaronder lagen de lichamen. Je zag nu nog stukjes bot en tanden omhoog komen uit de grond. We hebben er een documentaire bekeken, wat zeer indrukwekkend was. De rode Khmer begon destijds heel utopisch met: er bestaat geen arm en rijk, iedereen hetzelfde, maar het liep al snel uit de hand. Alle stedelingen moesten op het platteland gaan werken, maar veel mensen, met name de intellectuelen, moesten het met de dood bekopen, want die werden minder geschikt geacht om te werken. Ik heb gelezen dat het ook wel was om zo min mogelijk tegenstand te krijgen vanuit die hoek. Ook onderwijs en religie werden uitgeroeid, want je moet elke dag werken en er mag geen dag verloren gaan aan religie/ kerkgang/ bidden, etc. De hele familie werd dan uitgemoord, zodat er geen erfgenamen meer waren en dus het geld naar de overheid ging. Tot zover de utopie… 

Op het terrein stond ook een boom waar ze baby’s (hadden ze vast aan hun benen) met hun hoofd tegenaan werden gesmeten en daarna in een graf gegooid. Een van de bekendste leiders van de rode Khmer was Pol Pot, maar die is overleden voordat hij is veroordeeld. Een van de martelaren was Duch en die is als enige door de VN veroordeeld tot levenslang en inmiddels overleden. Hij gaf wel toe dat er martelpraktijken waren en heeft spijt betuigd, voor wat het waard is.

Voordat ze naar de killing fields kwamen, zaten ze soms nog in de gevangenis, Tuol Sleng, voorheen een school, toen een gevangenis, waar mensen werden gemarteld en nu een genocide museum. Ik wist niet dat er zoveel manieren waren om mensen te martelen: vingers afknippen, tepels eraf draaien, waterboarding, etc. Je kon de cellen bezoeken en er hingen vele foto’s van slachtoffers. Een paar hebben het overleefd en stonden op het terrein, hun boek te verkopen. Indrukwekkend, iedereen zegt oh en ah en dit nooit weer en toch leren we als mensheid hier niks van… het gebeurt nog steeds, nu dichterbij en niemand doet wat…

Enfin, tijd voor lunch, niet dat je hier honger van kreeg, maar terug naar de stad en even bijkomen en opfrissen, lunchend aan het water. 

Met nieuwe energie de heuvel opgeklommen van de Wat Phnom. Er waren al veel mensen geluk voor het nieuwe jaar aan het afdwingen in deze tempel, alvast voor de jaarwisseling door vlees, fruit, geld of bloemen te offeren. Nog even over de deels overdekte markt en toen zat onze tour er weer op voor vandaag. Genoeg indrukken voor de dag. 

Afkoelen bij het zwembad, vanavond noedels gegeten bij David’s noodlebar om de hoek en daarna ons nog even in het feestgedruis van de zaterdagavond ondergedompeld. De boulevard is afgezet en overal lopen en eten mensen, kraampjes, geuren, overal muziek, dans, ballonnen, fietsriksja’s… Wat een kermis. In Phnom Penh wonen 3.5 miljoen mensen, volgens mij lopen ze hier nu allemaal onder ons hotelraam…. Gelukkig hebben we oordoppen en kunnen we vannacht alle indrukken wat verwerken ….